Gaziantep Zafer Gazetesi [17.08.2010]

Tanığın korunması

2007 sonunda bir tanık koruma yasası çıkarmışız. Neden gereklidir? Bir başka kişi veya kurum aleyhine tanıklık ederseniz onlarla hasım olursunuz. İlerde karşı karşıya gelebilirsiniz. Size veya çevrenize zarar verebilirler. Ceza muhakemesinde tanıklık görevi nedeniyle kendilerinin veya akraba yakınlarının hayatı, beden bütünlüğü veya mal varlığı ağır ve ciddi tehlike içinde olabilirler. Bu nedenler tanıklar yasa gereği koruma altına alınmaktadırlar. Ancak tanığın yemin de ettirilse gerçekleri söylediğine kesin gözüyle bakılamaz. Tanıklıklar, tanığın ifade sırasındaki tavrına bakılarak kabul veya ret edilmektedir. Yargıcın kanaati önemlidir. Bu da yetmezmiş gibi birde gizli tanıklık çıkmıştır ortaya. Gizli tanığın dinlenmesine savcı ve yargıçlar karar verecektir. Gizli tanıklık, ağırlaştırılmış müebbet, müebbet, alt sınırı on yıl veya daha fazla hüküm giymesi gereken suçlarla, alt sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren örgüt ve terör suçlarını içermektedir.
Gizli tanığın dinlenmesi bazı koşullara bağlı. Yargı huzuruna maskeli olarak çıkarılabilecek. Ayrı bir bölmeye alınarak görevli bir yargıcın nezaretinde vereceği ifadesi yayın cihazları ile mahkemeye dinletilecek. Gerçek sesinin tanınmaması için teknik yöntemlerle sesi değiştirilecek. Orhan Boran’in Yuki’si gibi çabuklaştırılarak verilebilir. Yeni teknolojik yöntemler kullanılabilir.
Kişisel yargılarda gizli tanık müessesesinin işletildiğini pek duymadık. Son yıllarda terör ve örgütlenme suçlarında görüyoruz. Gizli tanığın ifadesi tek başına yargının seyrini değiştirememekte, diğer bulgulara destek olmaktadır. Ayrıca hakim huzurunda yapılacak duruşmada zanlı avukatları tarafından çapraz sorguya tabi tutulamayacağından hukuk kurumları ve hukukçular tarafından pek kabul görmemektedir.
Gizli tanığın, tanıklık sırasında korunmasından sonraki korunması daha önemlidir. Bunun için de bazı tedbirler alınmaktadır. Tanığın maddi giderleri İçişleri Bakanlığı tarafından karşılanacaktır. Gerekiyorsa estetik yaptırılıp, fiziği, vatandaşlık kimliği değiştirilecektir. Bununla askerlik, vergi, nüfus, eğitim, sosyal güvenlik ve benzeri konumları değişime uğrayacaktır. Gizli tanıklık o anda tutuklu veya hükümlü biri de olabilecek. O kişi ceza evinde korunacak. Bunlar da yetmeyecek yakın, konutunda, işyerinde, hatta motorize koruma olanağı sağlanacaktır. Deşifre olmamak için belki de yaşam çevresini değiştirmek zorunda kalacaktır. Gizli tanığın kan bağı olan olmayan akrabaları, çocukları, evlilik bağı olmasa bile eşi de koruma altına alınacak.
Gizli tanık sistemi ABD de ve Avrupa ülkelerinde uygulanıyor. Zor bir uygulama. Ardında bir dizi yakın korumalarla gezen gizli tanık belki de deşifre olacak, bu necidir diye dikkat çekecek, kuşku duyulacaktır.